fbpx

Alzheimer Hastaları Nasıl Beslenmeli ?

Alzheimer Hastaları Nasıl Beslenmeli

Alzheimer Hastaları Nasıl Beslenmeli ? Nörolojik Hastalıklar Ülkemizde ve dünyada nörolojik hastalıklar ve buna bağlı oluşan sorunlar giderek artmaktadır. Nörolojik hastalıklar tüm yaş grupları arasında görülebilmektedir.

Alzheimer Hastaları Nasıl Beslenmeli

Nörolojik hastalıklar genellikle tam olarak tedavi edilemeyen hastalıklardır. Zaman içerisinde kronik bir hale dönüşen bu hastalıklar kişinin yaşam kalitesini bozmakta, hastalıkların bir bölümü ise yaşamını devam ettirebilmek için başkalarının yardımına ihtiyaç duymaktadır. Bu nedenle kronik seyirli bu hastalıklarda hasta kadar hasta yakınının da, hastalık konusunda bilinçli olması önem taşımaktadır.

Günümüz değişen dünyası ile birlikte her geçen gün nörolojik hastalıkların toplum içerisindeki görülme sıklığı artmaktadır. Nörolojik hastalıkların temeline bakıldığında ise; beslenme ile nörolojik hastalıklar arasında çok yakın bir ilişki olduğu görülmektedir.

Pek çok farklı nedenden oluşabilen nörolojik hastalıklarda kimi zaman hastalığın temelinde diyabetik nöropati, inme veya travma gibi daha kompleks nedenler varken; bazen de hastalık basit bir besin öğesi eksikliği veya fazla alımına bağlı olarak ortaya çıkmaktadır.

Nörolojik Hastalıklarda Beslenme

Özellikle protein enerji malnutrisyonu ya da mikro besin öğeleri açısından risk altında oldukları bulunmuştur. Bu hastalarda malnutrisyon gelişiminin özellikle mortaliteyi artırdığı, tedavinin etkinliğini azaltarak hastalarda güçsüzlük, kendine yetememe durumunun gelişimini yatan nedenler olarak da, hastaların yetersiz besin alımlarının yanı sıra artmış metabolizma hızları gösterilmektedir. Bunun tam tersi olarak, hastalarda hareket yeteneğinin kısıtlanması ile enerji harcamasında görülen azalma nedeniyle obezitenin gelişebileceği de belirtilmektedir.

Nörolojik hastalıklarda görülen en önemli sorunlardan birini oluşturan malnutrisyonun gelişimine neden olan etkenlerin başında azalmış besin alımı gelmektedir.

Hastalarda besin alımının azalmasına neden olan çok çeşitli nedenler gözlenebilir. Bazı hastalarda hastalığa bağlı olarak görülen çiğneme ve yutma güçlüğü hastanın besin alımını azaltırken, bazı hastalarda ise kognitif fonksiyonların zarar görmesi hastanın besin alımını etkilemektedir.

Kognitif fonksiyonlarkognitif işlem hızı, öğrenme, dikkat, hafıza ve özyönetim olarak sıralanabilir. Bunun haricinde nörolojik hastaların büyük bir çoğunluğu ile birlikte görülen bir durum olan disfaji ( yutma güçlüğü ) de, malnutrisyona neden olan etkenler arasında yer almaktadır.

Nörolojik hastalıklarla birlikte beslenme ile ilişkili semptomlar

Bu semptomlar arasında yer alan baş ağrısı, baş dönmesi, uykusuzluk, halsizlik ve ağrı gibi şikayetler ya da rahatsızlıkların nedenleri ve tedavisinde beslenme şeklinin çok iyi değerlendirilmesi gerekmektedir. Tüm nörolojik hastalıkların beslenmeye bağlı nedeni olmasa bile, klinikte ve tıbbi tedavide beslenme, nörolojik hastalıkların ayrılmaz bir parçasıdır.

Alzheimer hastalığı, dünya çapında demansın en önemli sebeplerinden biri olarak gösterilen nörodejeneratif bir hastalıktır. Gün geçtikçe yaygınlaşan bu hastalığın 2050’li yıllarda dünya genelinde yaklaşık olarak 100 milyon kişiyi etkileyeceği düşünülmektedir. Bu nedenle büyüyen bir halk sağlığı problemi ve sosyoekonomik bir yük olarak ifade edilmektedir.

Hastalığa etki eden risk faktörlerine yönelik çalışmalar gün geçtikçe artış göstermektedir. Bilişsel yeteneğin ve fiziksel aktivitenin Alzheimer hastalığına yakalanma riskinin azalmasında etkin olduğu bilinmektedir. Diyabet, sigara kullanımı ve depresyon gibi etkenlerin Alzheimer hastalığının görülme sıklığını artırdığı bilinmektedir.

Son yıllarda ise; beslenmenin Alzheimer hastalığı üzerine etkileri araştırılmaya başlanmıştır. Antioksidanlar, vitaminler, polifenoller ve balık gibi bazı besin ve besin öğesi bileşenlerinin Alzheimer hastalığının oluşma riskini azalttığı bilinmektedir.

Buna karşın, doymuş yağ asitleri, yüksek enerji içeren diyet ve alkol tüketiminin ise Alzheimer hastalığı riskini artırdığı bulunmuştur. Akdeniz diyeti ile beslenen kişilerde ise Alzheimer gelişme riskinin çok daha düşük olduğu belirtilmektedir.

Hafif şişmanlık ve şişmanlığı Alzheimer hastalığı ile ilişkili olduğu bilinmektedir. Ancak beden kitle indeksi (BKİ) ile Alzheimer hastalığı riskinin ilişkilendirildiği çalışmalarda bulunan sonuçlar çelişkilidir. Malnutrisyon ve vücut ağırlık kaybı Alzheimer hastalığında sık görülen komplikasyonlardandır.

Ayrıca, Alzheimer hastalığında vücut ağırlığındaki kayıpların bilişsel olduğu bilinmektedir. Bu sebeplerle Alzheimer hastalığında malnutrisyonun neden olduğu vücut ağırlığı  kayıplarının önlenmesi büyük önem taşımaktadır.

Alzheimer Hastaları Nasıl Beslenmeli

Beslenme alışkanlıkları bireysel besin tercihlerini yansıtmakta ve kültürel, sosyoekonomik durum, sağlık ve eğitim durumu gibi pek çok faktörden etkilenmektedir. Ayrıca fiziksel aktivite, sosyal alışkanlıklar gibi yaşam tarzı değişiklikleri de beslenme alışkanlıklarını etkilemektedir. Akdeniz diyetinde olduğu gibi, diyet skorları beslenme alışkanlıklarıyla uyumu ölçmektedir.

Bu skorlamalar ise genellikle spesifik besin gruplarını kapsamakta, ancak diyeti bütün olarak değerlendirmemektedir. Dolayısıyla aynı diyet skoruna sahip olan bireylerin besin tercihlerinde farklılık olabilmektedir. Bu sebeple beslenme alışkanlarıyla bilişsel fonksiyon arasındaki ilişkiyi değerlendirmek zorlaşmaktadır.

Alzheimer hastalığında uygun olmayan, yetersiz ve aşırı düzeyde besin tüketimi görülebilmektedir. Hastanın düzenli izlemi beslenme problemlerini ortadan kaldırmaya yardımcı olmak adına önemlidir.

Açlık, susama, tat, koku duyularının algılanmasında bozukluklar olabileceği için besin ve sıvı tüketimi azalabilmektedir. Ayrıca bu hastalarda disfaji, fiziksel kontrol bozukluğu ve depresyon gibi semptomların gelişmesi de beslenme durumunu etkilemektedir.

Bu yüzden hastalarda, vücut ağırlığı kaybı, malnutrisyon, enfeksiyon ve yara iyileşmesinde gecikme gibi durumların takibi önem taşımaktadır.

Alzheimer Hastaları Nasıl Beslenmeli

 

  • Hastaların öğünlerini televizyon vb. cihazları bulundurmayan sessiz ortamlarda tüketmesi fayda sağlamaktadır.
  • Hastaya servis edilen yemek, kafa karışıklıklarını önlemek adına son derece sade ve desensiz tabaklarda sunulmalıdır. Sunulan tabak, konulacak masayla zıt renklerde tercih edilerek hastanın tabağına odaklanması sağlanabilir.
  • Aynı anda en fazla bir veya iki yemek çeşidi sunulmalıdır.
  • Hastaya net ve kısa cümlelerle yemeği nasıl tüketmesi gerektiği anlatılmalıdır.
  • Hastanın besinlerin soğukluk ve sıcaklık derecelerini ifade ve ayırt etmesinde zorlanması sebebiyle servis edilen besinlerin sıcaklıkları mutlaka kontrol edilmelidir.
  • Hastanın beslenme zamanlarını keyifli geçirmesi sağlanmalı ve besinleri tüketmesi için yeterli süre verilmelidir.
  • Besinlerin küçük parçalara ayrılması tüketimi kolaylaştırmaktadır. Hasta besini tüketmek istemediğinde ısrar edilmeden başka bir aktiviteyle ilgilenmesi sağlanmalı ve ardından besin tüketimi tekrar hatırlatılmalıdır.
  • Hastanın öğün zamanlarını hatırlaması küçük notlarla veya çalar saatlerle sağlanmalıdır.
  • Parmak besinler (ince uzun dilimlenmiş havuç vb.) hazırlanarak hastanın kendisinin tüketmesi teşvik edilmelidir.
  • Çiğnemesi ve yutması zor olan fındık, çiğ havuç gibi sert besinler küçük parçalar haline getirilmelidir.
  • Besin öğesi alımının yetersiz olması durumunda vitamin destekleri kullanılabilmektedir.
  • Hastanın iştahında bir azalma olduğu durumlarda, sevdiği besin hazırlanmalı, fiziksel aktivite artırılmalı ve bireyin üç ana öğün tüketmesi terine daha fazla sayıda küçük öğünler tüketmesi sağlanmalıdır.
  • Hastanın besinleri tükettikten sonra ağız içi kontrol edilerek besinleri yuttuğundan emin olunmalıdır.
  • Hasta besin tükettiğini unutabilmektedir. Örneğin; birey kahvaltı tüketimini unutup tekrar kahvaltı yapmak istediğinde, meyve suyu, tost, tahıl gevreği gibi farklı alternatifler sunulabilir.
  • Bu hastalarda aynı zamanda ağız hijyeninin sağlanması son derece önemlidir.

 

STJ. DYT. AYŞEN TÜTÜNCÜ

T.C. İSTANBUL YENİ YÜZYIL ÜNİVERSİTESİ

 

Bu Makaleye Bir Tepki Ver !
Like
Love
Haha
Wow
Sad
Angry
Teşekkürler "Alzheimer Hastaları Nasıl Beslenmeli ?" Bloğa Hoşluk Kattınız !

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Belki İncelemek İstersiniz

Bunlarda Dikkatinizi Çekebilir

Editör Sizin için Seçti