Whatsapp Randevu +90 544 903 03 14
Gelişmiş
Arama
  1. Anasayfa
  2. Chia Tohumu Nedir

Chia Tohumu Nedir

  • 27 November 2019
  • 0 Beğeni
  • 19 Görüntüleme
  • 0 Yorum

Chia Tohumu Nedir

Chia Tohumu Nedir ? İspanyolca yağlı anlamına gelen chian/chien kelimesinden türeyen, kökeni güney Meksika ve kuzey Guatama’ya dayanan chia bitkisi Lamiaceae ailesine ait tek yıllık bir bitkidir. Ayrıca Bakınız : Keten Tohumu Nedir

İlk olarak Aztek ve Mayalılar tarafından tüketildiği bilinen chia; mısır ve amarant gibi tahıllarla birlikte tüketilen temel bir ekin ürünüydü. Aztekliler, mesaj taşıyan habercilerin çok sık tükettiği bir besin olan chia tohumunu; ‘koşu besini’ (running food) olarak tanımlamıştır. Chia tohumunun bilinen en eski tüketim şekli; suya eklenerek lapa gibi ya da farklı tahıllardan elde edilen unlar ile karıştırılarak pişirilerek tüketilmesidir.

Aztek ve Mayalılar ise chiayı sadece besin sanayisinde değil; sağlık alanında ilaç yapımında, tohumlarının yüksek yağ içeriğinden dolayı boya sanayisinde, savaşçıların güç ve dayanıklılığının artırılması amacıyla çeşitli alanlarda kullanmışlardır.

Chia Tohumu

Chia Tohumu konumuzdan önce şunlardan bahsetmekte yarar var ; Son yıllarda insanların çağın hastalıkları olan kanser, diyabet, kalp hastalıkları, obezite gibi ağır ve ölümcül hastalıklara olan farkındalığı artmıştır. Bu farkındalık ile insanlar fonksiyonel gıdaları tüketmeye yönelmiştir. Yapılan araştırmaların sonucu doğrultusunda besin bileşeni içeriği ve sağlık etkileriyle ilgili olarak chia tohumu da fonksiyonel bir gıda olarak değerlendirilmektedir.

100 gramı ortalama 486 kkal enerji içeren chia tohumu; 42.1 g karbonhidrat, 30.7 g yağ ve 16.5 g protein içermektedir. Sodyum, demir ve çinko içeriği düşük olmasına karşın kalsiyum, fosfor, potasyum ve magnezyum içeriği yüksektir.

Chia Tohumu  İçeriği

Ayrıca, niasin, A vitamini ve diyet posası içeriği de yüksek olup C vitamini bakımından yetersizdir. Tohum, elzem yağ asitlerinden a-linolenik asidi (ALA, n-3) yüksek miktarda içermektedir (Şili’de yapılan bir araştırmaya göre; chia tohumunun içerdiği yağ asitleri çoktan aza doğru: a-linolenik asit, linoleik asit, palmitik asit, oleik asit ve stearik asittir).Chia tohumunun içerdiği enerji ve besin öğesi yetiştiği iklim koşullarına, bulunduğu toprağın denizden yüksekliğine göre değişiklik göstermektedir.

Örneğin, sıcaklık arttıkça bitkinin protein içeriği azalmaktadır. Buna karşın topraktaki tuz oranı arttıkçachia tohumunun yağ içeriği azalmaktadır.

Chia tohumunun protein içeriği diğer tahıl ürünlerine göre daha yüksek olup %15 ile %23 arasında değişiklik göstermektedir. Tüm elzem amino asitleri belli miktarlarda içermektedir. Ayrıca gluten içermediği için çölyak hastalarının rahatlıkla tüketebileceği bir besindir. Chia tohumu, kan basıncının dengelenmesine yardımcı olanpeptitlerde içerir.

Chia Tohumunda Yağ Oranı

Chia tohumu yaklaşık %30-35 oranında yağ içermektedir. Tohumun yetiştiği yer, sıcaklık ve hasat edilme zamanı yağ miktarı ve yağ asidi örüntüsünü değiştirmektedir. Yetiştiği yerin denizden yüksekliğinin azalması ve ortam ısısının artmasıyla doymuş yağ asidi (DYA) miktarında artış olur. Yüksek oranda çoklu doymamış yağ asiti (%80) içeren chia tohumunda düşük oranda doymuş yağ asitleri de bulunmaktadır. Diğer bitkisel n-3 kaynakları ile kıyaslandığında daha yüksek oranda n-3 içerdiği görülmektedir. Genel olarak chia tohumu  %55-64’ü n-3 yağ asitleri, %18-20’si ise n-6 yağ asitlerinden oluşturmaktadır. ). Chia tohumundaki n-6/n-3 oranı diğer bitkisel yağlara kıyasla oldukça düşüktür. Bu oranın düşük olmasıyla kalp sağlığını destekleyici bir etki göstereceği düşünülmektedir.

Doymuş yağ alımının artması, çoklu doymamış yağ asitleri alımının azalması kalp hastalıkları, diyabet ve metabolik sendrom gibi kronik hastalıkların riskini artırmaktadır. Chia tohumu tüketiminin medyada bahsedildiği gibi insanlarda, kardiyovasküler hastalıklar üzerine mucizevi bir etkisi bulunmamaktadır. Ancak son yıllarda yapılan çalışmaların sonucuna göre; chia tohumu tüketiminin kan lipid değerlerinin iyileşmesi üzerine olumlu etkileri olduğu gösterilmiştir. Chia tohumu, n-3 yağ asiti içeriği sayesinde kan trigliseridinin düşmesine yardımcı olur. Kan trigliserit seviyesini azaltmasının yanı sıra; halk arasında iyi kolesterol olarak bilinen HDL seviyesinin artmasına yardımcı olduğu gözlemlenmiştir. b-sterol içeriğiyle de kan kolesterol düzeylerinin normal aralıklarda olmasına yardımcı olabilmektedir. Ayrıca chia tohumu içerdiği peptidler, potasyum ve kalsiyum mineralleri sayesinde yüksek kan basıncının dengelenmesinde yardımcı olabilmektedir.

Chia Tohumunda Posa Oranı

Chia tohumundaki posaya baktığımızda çözünür posa oranının daha yüksek olduğunu görüyoruz. Çözünür posa sayesinde suyu içerisinde tutarak sindirimi yavaşlatır ve doygunluk hissi verir. Yine aynı şekilde diyet posa içeriği sayesinde postprandiyal glisemiyi düşürür. Karbonhidrat salınımını yavaşlatır ve kan glikoz seviyesindeki yükselme hızını azaltır. Ayrıca, bağırsak fonksiyonlarını da olumlu yönde etkilemektedir.

Antioksidan kapasitesi, yaban mersininin antioksidan kapasitesine oldukça yakın olan chia tohumufenolik bileşikler, tokoferol, karotenoid, vitaminler ve bazı peptitler gibi antioksidan bileşenleri içermektedir. İçerdiği antioksidan kapasitesinden özellikle flavonoid ve tokoferol bileşenleri sorumlu temel yapılardır. Antioksidan kapasitenin yüksek olması sayesinde chia tohumu uzun süre saklanabilmektedir. Tohumun içeriğindeki antioksidan etki gösterebilenfenolik bileşikler hücredekioksidatif dengenin sağlanmasına etki ederekkardiyovasküler hastalıklar, diyabet, kanser gibi kronik hastalıklara karşı koruyucu olabilmektedirler.

Chia Tohumu ile Zayıflamak

Chia Tohumu ile Zayıflamak Mümkün Mü ?  Özellikle son yıllarda obeziteyi önleme ve görülme sıklığını azaltma, ağırlık kaybı programlarında süper besin olarak yer alan chia tohumu ile birçok beslenme stratejileri geliştirilmesine rağmen istenilen sonuçlar elde edilememiştir.

Chia tohumu; diyet posası, mineral, protein, yağ (özellikle a-linolenik asit) gibi içerdiği sağlıklı bileşenlerden dolayı ağırlık kaybı programlarında kullanılabilecek alternatif bir besin olabilmektedir. Ağırlık kaybı süresince chia tohumu içerdiği besin ögeleri sayesinde bu sürece yardımcı olabilmektedir.

Ancak her besinde olduğu gibi direk ağırlık kaybı sağlayamaz. Bildiğimiz üzere yeryüzündeki  hiçbir besin direk ağırlık kaybı yada ağırlık kazanma konusunda mucizevi bir etki göstermemektedir. Yapılan bilimsel çalışmalarda; chia tohumu tüketerek ve tüketmeyerek zayıflama diyeti uygulayan iki farklı grubu kıyasladıklarında iki grup arasında çok ciddi farklar gözlemlenmemiştir.

Chia tohumu tüketen bireylerin bel çevrelerinde ki incelme ve kan glukoz seviyelerinde ki düşüşler daha hızlı olsa da totalde kaybettikleri ağırlığın birbirlerine çok yakın değerde  olduğu görülmüştür.

Chia Tohumunda Zengin Besin İçerikleri Mevcut

Zengin besin öğesi içeriği sayesinde insan sağlığını geliştirebilen birçok  fonksiyonel özeliklere sahip chia tohumu, son yıllarda gıda sanayi tarafından kullanılmaya başlanmıştır. Özellikle Amerika, Kanada, Çin, Avusturya, Yeni Zelanda ve Meksika’da chia tohumu ve yağı, yaygın olarak kahvaltılık gevreklere, tatlı, içecekler, ekmek, bisküvi ve kraker gibi birçok besinin içerisine eklenmektedir. Özellikle fırınlanan ürünlere eklenen chia tohumu ürünün besin içeriğine olumlu etki etmektedir.

Ancak Avrupa Komisyonu’nun 2013 yılında yayınladığı karara göre;  fırınlanmış ürünler, kahvaltılık tahıllar, meyve, kuruyemiş ve tohum karışımları %10’dan daha fazla chia tohumu içermemelidir. Türkiye’de de chia tohumu gıda sanayisinde kullanılmaya başlanmıştır. Gıda mühendisliği bölümü öğrencileri chia tohumunun kıvam verici özelliğinden yararlanarak Trabzon hurmasından  krema üretimi yapmak için çalışmalara başlamışlardır. ( Ayrıca Bakınız : Hurmanın Faydaları Nedir ? )

Chia Tohumunu Dikkatli Tüketin !

Chia tohumu tüketimi ile ilgili yapılan çalışmaların yetersiz olması nedeniyle önerilen tüketim miktarı bulunamamıştır. Ancak ulusal rehberlere baktığımızda tavsiye edilen chia tohumu tüketimi günlük olarak ortalama 1 yemek kaşığıdır. Bu miktar yetişkin bir bireyin günlük omega-3 gereksinmesinin tamamını karşılamaktadır (1 yemek chia tohumu yaklaşık 2500 mg omega-3 içermektedir). Yapılan çalışmalara göre yetişkinler için chia tohumu tüketimi günlük 4 yemek kaşığını (48 gram) aşmamalıdır. Yüksek miktarda chia tohumu tüketimi sindirim sisteminde gaz, şişlik gibi problemlerin ortaya çıkmasına sebep olabilir. Ayrıca uzmanlar düşük kan basıncı olan ya da kan basıncını düşürücü ilaç kullanan kişilerin chia tohumunun kan basıncını düşürme etkisinden dolayı tüketirken dikkatli olmaları gerektiğini belirtmektedir.

Yorumunuzu Bırakın