Whatsapp Randevu +90 544 903 03 14
Gelişmiş
Arama
  1. Anasayfa
  2. Kombucha Çayı Nedir

Kombucha Çayı Nedir

  • 19 July 2019
  • 0 Beğeni
  • 18 Görüntüleme
  • 2 Yorum

Kombucha Çayı Nedir

Kombucha Çayı Nedir ?, Kombucha maya ve bakterilerin simbiyotik ilişkisi sonucu oluşan “çay mantarı’nın” şeker ve çayla fermentasyonu ile üretilen, hafif tatlı, gazlı ve asidik özellikte bir içecektir.

Önceleri sadece Çin, Rusya ve Almanya’da tüketildiği bilinirken günümüzde tüm dünyada yaygın olarak tüketilmeye başlanmıştır.  Kombucha’nın  metabolik bozukluklar, ateroskleroz, artrit, diyabet, yorgunluk, stres, yaşlılık, ve hatta kanserin tedavisinde kullanıldığı bilinmektedir. Fakat bu içeceğin kompozisyonu ve sağlık üzerine etkilerine dair bilimsel araştırmaların sayısı maalesef azdır.

Kombucha Çayı

Kombucha’nın Tanımı ve Tarihçesi

Kombucha, dünyada tüketilen birçok geleneksel fermente gıdalar arasında oldukça popülerdir. Bu içecek, MÖ 220’de Çin, Kore ve Japonya’dan köken almış ve Kore’den Japonya’ya çay mantarını götüren Dr. Kombu’dan dolayı Kombucha olarak tanımlanmıştır. Bu fermente çay genellikle Kombucha olarak bilinmesine rağmen Tea Fungus, Kargasok Tea, Manchurian Mushroom ve Haipao gibi farklı isimlerle de anılmaktadır.

Kombucha Nasıl Yapılır, Fermantasyon Hangi Ortamlarda Gerçekleşir ve Saklama Koşulları Nasıl Olmalıdır?

Kombucha’nın hazırlaması esnasında havadan bulaşan küfler ve patojen organizmalardan kontaminasyonu önlemek için steril cam kaplar kullanılır. Kombucha, genellikle taze kaynayan suya siyah çay yapraklarının (1,5 g/L) ilave edilip, 50-150 g/L sükroz (çay şekeri) ile tatlandırıldıktan sonra yaklaşık 10 dakika demlendirilmesiyle hazırlanır.

Çay yaprakları uzaklaştırıldıktan sonra, çay oda ısısında soğutulur ve daha önce mevcut mikrobiyal koloni (Kombucha mantarı) ile fermente edilen Kombucha’nın yaklaşık 100 ml’si ilave edilir. Sonra temiz pamuklu bir bezle üstü örtülür ve oda ısında yaklaşık 8-10 gün inkübe edilir.Kombucha Çayı

"<yoastmark

10 günden fazla fermantasyona bırakılırsa asidite zararlı seviyelere çıkabilir. Fermentasyon esnasında, yüzeyde şekillenen yavru mantar çaydan alınır ve az miktarda fermente çay içinde saklanır. Tülbentten süzülen ve içime hazır Kombucha cam şişede 4 oC’de saklanır. Tavsiye edilen günlük tüketim oranının 100-300 ml olduğu bilinmektedir.Kombucha 

Kombucha %0,5-%1,5 alkol, asetik asit ve laktik asit gibi organik asitler içermesinden dolayı yapımında cam, porselen ya da seramik kapların kullanımı önerilmiştir. Bununla birlikte, bazı dekoratif kaselerin cilalarında, seramiklerde kullanılan pigmentlerde, yüksek düzeyde okside kurşun bulunmasından dolayı bu tür kaplarda da çayın saklanmasında kullanılmaması gerektiği söylenmektedir.Kombucha Çayı

Kombucha çayı fermantasyon süreci sonunda iki kısımdan oluşur; yüzen bir selülozik pelet tabakası ve ekşi sıvı kısım. Selülozik pelet tabakası asetik asit bakterileri tarafından üretilmektedir.

Kombucha Çayı Nedir

Yapılan bir araştırmada Kombucha yapımında birçok bitki çayı kullanılmıştır. Yapımında kullanılan yeşil ve siyah çayın iyi bir antioksidan aktiviteye sahip olduğu ortaya konulmuştur. Ancak siyah çay ile üretilen Kombucha çayının antioksidan ve antimikrobiyal aktivitelerinin yeşil çay ile üretilene kıyasla daha yüksek olduğu görülmüştür ve Kombucha kolonileri için en iyi substratın siyah çay olduğunu belirlenmiştir.Kombucha Çayı

Kombucha’da Bulunan Bazı Bileşenler
  • Asetik asit
  • Bütirik asit
  • B vitaminleri(B1, B2, B6, B12)
  • Etanol
  • Glukonik asit
  • Hyaluronik asit
  • Laktik asit
  • Malik asit (Elma asidi)
  • C vitamini
  • Oksalik asit
  • Usnik asit
  • Tannic Asit
  • E vitamini
  • K vitamini
  • Potasyum, Manganez ve Flor İyonları
  • Folik asit

Flor ve iyot Kombucha’da siyah çaya göre yüksek iken; sülfat, fosfat, nitrat ve klor Kombucha’da siyah çaya göre daha düşük bulunmuştur.

Kombucha’nın Yararlı Etkileri – Kombucha Çayı Nedir

Kombucha’nın şimdiye kadar bilinen yararlı etkileri şunlardır:

  • Antibiyotik etkisine sahiptir.
  • Gastrik, intestinal ve glandular aktiviteleri düzenler.
  • Laksatif etkisi vardır.
  • Eklem romatizmasını iyileştirir.
  • İmmün sistemi destekler.
  • Gut ve hemoroidleri iyileştirir.
  • Kolesterol düzeyini ayarlar.
  • Aterosklerozu önler.
  • Toksinlerin atılımı ve kanın temizlenmesini sağlar.
  • Diyabet’in düzelmesine yardımcı olur.
  • Stresle mücadeleyi destekler.
  • Yaşlanma etkilerini azaltır.
  • Vücudu zinde tutar.
  • Kanseri tedavi eder.

Antimikrobiyal Etkisi:

Kombucha’da fermentasyonun birincil ürünü olan asetik asit ve Mayalar ve Acetobacter tarafından üretilen etanol patojenik bakterilere karşı antimikrobiyal aktiviteye sahiptir. Ayrıca Kombucha’da usnik asit olarak bilinen antibakteriyel bir ürün de tespit edilmiştir.

Antioksidan Etkisi:

Fermentasyon önemli bir doğal antioksidan olan C vitamininin biyosentezini sağlar. Fermente çayda artan askorbik asit konsantrasyonu demir absorbsiyonu ve sindirimin düzenlenmesi için çok yararlıdır. Fermente içecekte bulunan B ve C vitaminleri içeceğin besinsel değerini artırma yanında güçlü antioksidanlardır. Bir çalışmada yeşil çay, siyah çay ve çay artığından yapılan Kombucha’nın mükemmel antioksidan aktivitelere sahip olduğu gösterilmiştir.

Antiproliferatif Etkisi:

1951’de Onkoloji Araştırma Merkezi ve Moskova’daki Rusya Bilimler Akademisi tarafından yürütülen önemli bir popülasyon çalışması Kombucha’nın her gün içilmesinin kansere karşı yüksek oranda direnç geliştirdiğini ortaya koymuştur.

1960’larda araştırıcılar Kombucha’nın kanseri iyileştirici özelliklerini ve detoksifiye edici etkilerini yeniden doğrulamış ve uzun süreli kullanımın immun sistemi güçlendirdiği ve interferon üretimini artırdığını ileri sürmüşlerdir.

Kanserden zarar gören hastaların bağ dokularında L-laktik asidin olmadığı ve kan pH’larının 7,56’dan yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Kombucha’nın kan pH’sını ve laktik asit içeriğini yeniden dengeleyebileceği düşünülmüştür.

Kombucha Çayı

Antidiabetik Etkisi:

 Kombucha’nın diyabetli hastalarda da kullanımı giderek arttığı görülmektedir. Kombucha’nın temel bileşeni olan siyah çayda, in vitro rat adipositlerinde lipogenesis ve glukoz transportunun sitümülasyonunda insülini taklit eden çok önemli flavonoidlerden biri olan myricetin bulunmaktadır.

Yapılan bir çalışmada diyabeti olan erkek wistar ratlara siyah çay, Kombucha ve taze su verilmiştir. Siyah çay verilen hayvanlarda kan glikoz düzeyi 7 ve 15. günlerde azalmış, Kombucha verilen grupta ise sadece 15. günde kan glukoz düzeyinde önemli bir düşüş saptanmıştır. Siyah çay ve Kombucha tüketen grupların kan glukoz düzeyleri arasında önemli bir farklılık gözlenmemiştir.

Kombucha Kaynaklı Bakteriyel Selüloz ve Deri Hastalıkları:

Kombucha antimikrobiyal aktivitesinin bir sonucu olarak deri hasarlarında ve yanıklarda yangıyı azaltmaya yardım edebileceği ve geçici deri bileşeni olarak kullanılabileceği yapılan çalışmalarda ileri sürülmüştür.

Diğer Yararlı Etkileri – Kombucha Çayı Nedir ?

Kombucha’nın sinir sistemi üzerine etkileri B kompleks vitaminlerini içermesine ve laksatif etkisi de onun laktik asit içeriğine bağlanmıştır. Laktik asit bakterilerinin immun sistemi artırıcı etkilerinin olduğu da düşünülmüştür. Kombucha’nın algılamayı artırdığı, zayıflamaya yardım ettiği ve ömrü uzattığı da iddia edilmiştir.

Kombucha’nın çoğu özellikleri içeceğin asidik kompozisyonuna bağlanmıştır. Fermente çayın detoksifiye edici özelliği toksinlerin vücuttan atılımında görevli olan glukuronik aside bağlıdır. Vücutta toksinlerin birikimiyle oluşan gut, romatizma, artrit ya da böbrek taşları bu şekilde iyileştirilebilir. Ağır metaller ya da çevre kirleticileri glukuronidasyon sonrası böbrekler aracılığıyla atılabilir.

Kombucha Çayı’nın Zararlı Etkileri

Kombuchanın yararları yanında toksik etkilerinden de bahsedilmektedir fakat Kombucha’nın gözlenen toksisiteden direkt sorumlu olduğuna dair bilimsel kanıtlar yoktur. Zayıflamak isteyenler tarafından Kombucha’nın dikkatsizce yüksek dozlarda içilmesi zararlı etkilere sebep olabilmektedir.

Sıvı alımındaki azalmayla birlikte güçlü iştahsızlık etkisi ciddi besinsel eksikliklere yol açabilir.Kombucha Çayı

Ayrıca, gözlemlenen etkilerin geriye dönüşümlü olması, bu özelliklerden faydalanan kullanıcılar tarafından uzun süreli bu içeceği tüketmeye sevk edebilir. İnsanlarda bu özellikler henüz değerlendirilmediğinden, zararlı olma ihtimali göz önüne alınarak, dikkatlice kullanılmalıdır.Kombucha Çayı

Mide bulantısı, özellikle aside duyarlı olanlar için bazı alerjik reaksiyonların ve renal yetersizliklerin görülebileceği ve çayın tüketimine son verilmesiyle ya da azaltılmasıyla şikâyetlerin düzeldiği bildirilmiştir. Kombucha içildiğinde toksinlerin atılımını kolaylaştırmak ve vücut şartlarına göre tüketimini ayarlamak için bol suyla içilmesi tavsiye edilmiştir.

Kombucha tüketiminde gözlenen zararlı etkilere örnek verecek olursak;

HIV teşhisi konulan 22 yaşında bir erkek hastada, Kombucha alındıktan 12 saat sonra laktik asidozis tespit edilmiştir. Yaklaşık 2 ay, her gün Kombucha içen 2 kadında (1 kişinin öldüğü) sebebi açıklanamayan bir hastalık vakası bildirilmiştir. İçilen çay ve mayaların mikro-biyolojik analizlerinde tanınan hiçbir insan patojeni ya da toksin üreten organizma belirlenememiştir.Kombucha Çayı

Bununla birlikte, çay evlerde değişik şartlar altında üretildiği için Aspergillus gibi patojen organizmalarla kontaminasyon düşünülmüştür. İran’da Kombucha mantarıyla ilişkili deri antrax salgını belirlenmiştir.

Hastaların ağrı giderici olarak vücutlarının farklı bölgelerine lokal olarak Kombucha mantarını uyguladıkları tespit edilmiş ve 5-7 gün sonra bu alanlarda deri lezyonlarının geliştiği gözlemlenmiş, deri lezyonlarından yapılan kültürlerde Bacillus anthracis’in varlığı doğrulanmıştır. Kontamine materyalin sığırlara kapalı çiftlik avlusundaki plastik kaplarda ve son derece hijyenik olmayan şartlarda hazırlandığı tespit edilmiştir.

Kombucha’nın evde hijyenik olmayan şartlarda hazırlanması mikroorganizmalar oluşturabilir ve bu da bazen ölümcül olabilir. Asidik bir içecek olan Kombucha’nın seramik kaplarda kullanılan ciladan kurşunu uzaklaştırması sonucu semptomatik kurşun zehirlenmesi olduğu bildirilmiştir.

Kombucha Çayı Hakkında  SONUÇ

Türk toplumu tarafından bugüne kadar çok fazla tanınmayan Kombucha çaylarının birçok yararının olduğu bilinmesine rağmen zararlarının da olduğu görülmektedir. Son yıllarda Kombucha’ya yönelik bilimsel çalışmalar artmasına rağmen hala yetersizdir. İlk olarak Kombucha’nın fermentasyonu sırasında üretilen tüm bileşenler tanımlanmalıdır. Kombucha Çayı

Kombucha’nın sağlığa yararlarına ve bileşimindeki organik asitlerin ve antioksidanların etkinliğine dair çalışmaların yoğunlaşması, Kombucha’nın muhtemel etki mekanizmasını anlamada başlangıç noktası olacaktır.

Günümüzde yoğurt, peynir, fermente bitkiler, kefir gibi birçok besin maddesinin sağlığı desteklediğine inanılmaktadır.Kombucha Çayı Nedir

Bu probiyotik ürünlerin etkisi metabolizma üzerinedir ve sağlık üzerine olumlu etkileri kesinleşmiştir. Dünya çapında popüler bir içecek olan Kombucha’nın da araştırılandan daha fazla yararlı etkileri olduğu düşünülmektedir. İlerde yapılacak daha kapsamlı çalışmalarla bu etkilerinin kanıtlanmasının insan ve hayvan sağlığı için büyük değer taşıyacağı düşünülmektedir.

ÖĞR. DYT. YASEMİN AKSOY

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ- BESLENME VE DİYETETİK

2 Yorum

  • Avatar
     12 ay önce

    Bir yakınımdan da duymuştum çayın ismini. Ancak sanırım o yanlış hazırlıyor. Bu da tehlikeliymiş anladığım kadarıyla. Teşekkür ederim değerlerli bilgileriniz için.

Yorumunuzu Bırakın