fbpx

Kurban Bayramında Beslenme

Kurban Bayramında Beslenme

Kurban Bayramında Beslenme Nasıl Olmalıdır ? Sizler için Yanıtlıyoruz ;

Bayramda sağlıklı beslenerek tatil günlerinizi aileniz ve arkadaşlarınızla keyifli hale getirebilir ve bayram sonrasında aşırı et ve tatlı tüketimine bağlı olarak görülebilecek sindirim problemleri, midede şişkinlik, ağrı, kabızlık, kalp çarpıntısı ve tansiyon yükselmesi gibi sağlık problemlerinden korunabilirsiniz.

Kurban bayramında kırmızı et tüketimi ön plandadır. Kırmızı et; iyi kalite hayvansal proteinin yanı sıra, demir, çinko, fosfor, magnezyum mineralleri ile B12, B6, B1 ve A vitaminleri içermektedir.

Ancak aşırı tüketimi doymuş yağ ve kolesterol içeriği ile sakıncalı durumlara neden olabilmektedir. Kurban bayramında sağlıklı beslenmeyi sürdürebilmek için;  kurbanlık et seçimi, eti saklama koşulları, et hazırlama ve pişirme teknikleri, öğün saatlerinin planlanması, porsiyon büyüklükleri, besin çeşitliliği, doğru besin seçimi, tüm besin gruplarını içeren dengeli bir öğün planı ve su tüketimi göz önünde bulundurulmalıdır.

Kurban Eti Seçilirken Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

  • Veteriner hekimin takip ettiği kurbanlık hayvanları tercih etmelisiniz. Bu şekilde tüketeceğiniz hayvanın kesim öncesinde sağlıklı ve tüketime uygun olduğundan emin olursunuz.
  • Eğer imkanınız varsa kesim yapılacak olan alanı önceden görün. Kesim alanı ve aletlerinin hijyenik olması besin güvenliği açısından önemlidir. Yeterli havalandırmanın bulunmaması, hijyen kurallarının ihlali ve çalışan personelin yetersizliği sonucu kurbanlık etlere bulaş olabilmektedir. Bu durum hem sizin hem de sevdiklerinizin sağlığını olumsuz etkileyebilir.
  • Etlerin Saklanması

Etler çabuk bozulabilen potansiyel riskli besinlerdir. Etlerin bozulmasıyla birlikte ekonomik kayıplar, besin öğesi kayıpları ve patojen bakteri üremesi gözlenebilir. Bu gibi durumları önlemek için etlerin depolanmasına dikkat edilmelidir.

  • Kurban etleri hayvan kesildikten hemen sonra soğutucuya konmamalıdır. Et ilk kesildiğinde ölüm sonrası katılığı (rigor mortis) adı verilen bir süreç geçirir. Bu süreçte etin su tutma kapasitesi azdır, serttir ve lezzeti daha azdır. Daha geç pişer. Ölüm sonrası katılığı sırasında etler, önce güneş görmeyen serin bir ortamda (7-15oC’de ) 3-4 saatlik bir süre bekletilmelidir. Etin ölüm sonrası olgunlaşması için 4oC civarında 24 saat gereklidir. Etin bekletilmeden hemen tüketilmesi sindirim güçlüğü, hazımsızlık gibi sağlık problemlerine neden olabilmektedir.
  • Kıyma halindeki etler hazırlanan günde içinde kullanılmalı, kullanılana kadar soğutucularda 4oC’de bekletilmelidir.
  • Kuşbaşı, biftek gibi parça şeklindeki etler soğutucularda 4oC’de en çok 1 gün bekletilebilmelidir.
  • Etleri kıyma şeklinde değil hazırlanacak olan yemeğe göre istenilen boyutlarda parçalanarak saklanmalıdır. Bu şekilde depolama ile besin öğesi kaybı en aza indirilmektedir.
  • Etler ailedeki birey sayısı düşünülerek küçük parçalara ayrılmalı, tek pişirimlik porsiyonlar halinde dondurulmalıdır. Etler yağlı kâğıt veya buzdolabı poşetlerinde dondurulabilir.
  • Etleri folyolara sarıp dondurulmamalıdır. Folyodaki alüminyum yüksek veya çok düşük ısı ile birlikte besinlere geçmektedir. Alüminyum bulaşı olmuş besinlerin zaman içinde tüketimi ise kanser, anemi, kemik erimesi ve zeka geriliği gibi sağlık sorunları ile ilişkili bulunmuştur.

Kurban Bayramında Beslenme Önerileri

  • Etler derin dondurucuda -18oC’de 4- 6 ay süreyle korunabilmektedir.
  • Dondurulmuş etler, soğutucuda 6-8 saat kadar bekletilerek çözdürülmelidir. Etler derin bir kaba konularak soğutucularda çözdürülmeli, çözdürme sırasında etlerin sıvıları çevreye bulaşamalıdır.
  • Dondurulmuş et buzdolabının sebzelik kısmının üzerinde çözdürülebilir. Eti çabuk çözdürmek amacıyla uygulanan kalorifer, soba üzerinde çözünme, oda sıcaklığında bekletme gibi yöntemler patojen mikroorganizmaların üremesine ortam hazırlayarak sağlığınızı riske sokmaktadır.
  • Dondurucudan çıkarılarak çözdürülmüş etler mutlaka kullanılmalıdır. Çözdürülmüş etin tamamı veya bir kısmı tekrar dondurulmamalıdır.

 

Sağlıklı Et Hazırlama ve Pişirme Teknikleri

Ete uygulanan ısıl işlemler çeşitli biyokimyasal ve fiziksel değişikliklere neden olur ve bu değişimler etin duyusal özelliklerini ve mikrobiyal aktivitesini etkiler. Etin tüketimini etkileyen en büyük faktörlerden biri de pişirme yönteminin seçimidir. Bu seçim etin tipine, ette bulunan bağ dokusu miktarına, etin şekline, büyüklüğüne uygun olarak yapılmalıdır. Et pişerken iç sıcaklığı 85 oC’ye kadar çıkmaktadır.

Sıcaklıktaki bu artış ette yapısal değişikliklere neden olmaktadır. Pişirme kayıpları 40oC civarında görülmektedir. Pişirme hızının gelişmesi ile en büyük kayıplar 50-60oC arasında oluşmakta, sonra tekrar kayıplar düşmektedir. Pişirme kaybı olarak su kaybı, yağların erimesi ve damlaması, doku ve lezzette değişmeler oluşmaktadır.

  • Et hazırlamada kullanılan kesme tahtalarında çiğ sebze ve meyveleri doğrama işlemi yapılmamalıdır.
  • Etin sağlık açısından en doğru pişirme yöntemi; haşlama veya ızgara şeklindedir. Bu şekilde pişirme yöntemleri ile besin öğesi kaybı minumum olur.
  • Etin yüksek ateşte pişirilmesi yüzeydeki proteinleri birdenbire katılaştırır ve ısı etin iç kısmına ulaşamaz. Çok yüksek ısı, etin dış yüzeyinin yanmasına ve su kaybının fazla olmasına yol açarak besin öğesi kaybını artırır.
  • Çok yüksek ısıda, uzun süre pişirme ve kızartma yöntemi çeşitli “kanserojen maddelerin” oluşumuna neden olabileceği için tercih edilmemelidir.
  • Etler ızgarada pişirilirken, etle ateş arasındaki uzaklık eti yakmayacak ve “kömürleşme” sağlamayacak şekilde ayarlanmalıdır.
  • Et ızgarada ya da mangalda pişerken ateşle direkt temas etmemelidir. Etin ateşe yakın olması hem kanserojen öğelerin oluşumuna neden olur, hem de; B1, B12, folik asit gibi vitaminlerin kaybına yol açar.
  • Etin hem içinin hem dışının iyi pişmiş olması da çok önemlidir. Etlerin çiğ veya az pişmiş olması, yeme kalitesini düşüreceği gibi; patojen bakterilerinin canlılığının sürdürmesine bağlı olarak besin zehirlenmelerine de neden olabilir.
  • Etleri pişirirken ayrıca yağ eklenmemelidir. Et, zaten içerisinde yüksek miktarda yağ içerir.
  • Özellikle kuyruk yağı veya tereyağının et yemeklerinde kullanılmasından kaçınılmalıdır.

 

Kurban Bayramında Beslenme Önerileri

Sağlıklı bir öğünde bütün besin gruplarından yeterli miktarlarda bulunması gerekmektedir. Ancak, Kurban Bayramı’nda et tüketimi maalesef diğer besin gruplarının biraz önüne geçmektedir.

Et sindirimi oldukça zor bir besindir bu nedenle en az 30 kez çiğnenerek tüketilmektedir. Aşırı miktarda tüketmek sindirim güçlüğü, mide ağrısı, kabızlık gibi problemlere neden olabilir.

O yüzden et tüketimini öğle öğününde yapıp akşam öğününü biraz daha hafif geçirmek daha sağlıklı bir tercihtir. Et sadece öğle öğününde tüketilmelidir çünkü yağ ve tuz içeriği zengin olmasının yanı sıra, protein ağırlıklı olan bu öğünün sindirim zordur; bu nedenle sindirimi vücutta uzun sürerek gece boyu reflü, gastrit gibi sindirim sorularına neden olur.

Karaciğer, beyin, dalak, böbrek gibi sakatatların içeriğinde protein, B vitaminleri, demir, çinko gibi mineraller bulunsa da, yüksek kolesterol içeriğine sahiptirler. Bu nedenle özellikle kalp sağlığı açısından tüketilmesi önerilmez.

Etin yanında sindirim sisteminizin çalışmasına yardımcı olacak yüksek lif içeriğine sahip sebze, tam tahıllı ekmek, probiyotik yoğurt gibi besinleri tercih etmeniz hem besin çeşitliliğini sağlayacak hem de sindirim sorunlarınız önüne geçecektir.

Günlük protein ihtiyacı bireye özgü olmakla birlikte genel sağlıklı beslenme önerisi günlük tüketilmesi gereken kırmızı et miktarının 3 köfte büyüklüğünü geçmemesi yönündedir.

Kolesterolü yüksek hastalar özellikle kurban bayramı döneminde sınırlı miktarda et tüketmelidir. Tadımlık olacak miktarda etin yağsız kısmından ızgara ya da fırında pişirerek et tüketilmelidir.

Kurban Bayramı’nda genellikle kavurmalı kahvaltılar öne çıkar. 24 saat bekletilmeden etin bu şekilde kahvaltı öğününde tercih edilmemesi gerekir.

Ölüm katılığı nedeniyle et bu esnada yeterince lezzetli ve yumuşak olmaz, pişme süresi uzundur. Sindirimi zordur ve sindirim ile ilgili problemlere neden olabilir.

Et tüketimini diğer günlere bırakıp, ilk gün yumurta, peynir, söğüş sebzeler, taze yeşillikler, tam tahıllı ekmek gibi besinlerle sağlıklı bir kahvaltı tercih etmeniz daha iyi olacaktır. Diğer günlerde ise kahvaltıda et tüketecekseniz yanında aynı besin grubundan olan peynir ve yumurtayı tüketmemeniz gerekmektedir. Yine söğüş sebzeler ve tam tahıllı ekmekle beraber posa alımını da artırararak etinizi tüketebilirsiniz.

Kurban Bayramında Beslenme Önerileri

Etin posa içeriği olmadığından kabızlığa neden olabilmektedir. Bu nedenle etin yanında posa içeriği yüksek olan sebze, meyve, kepekli ekmek gibi gıdaların tüketimi çok önemlidir.

Sebze ve meyvelerdeki C vitamini etin içerisindeki demirin vücutta kullanılabilirliğini arttırmaktadır. Bu nedenle etin yanında bol limonlu yeşil salata tüketilmelidir.

Etler, C ve E vitaminini içermezler. Bu nedenle etlerin mutlaka sebzelerle birlikte pişirilmesi veya etlerin yanında C vitamininden zengin sebze/salata/ taze sıkılmış meyve sularının tüketilmesi oldukça önemlidir. Bu yöntem hem besin çeşitliliğinin sağlanmasını sağlar hem de sebzelerde bulunan C vitamini, demirin emilimini arttırmaktadır.

Et kullanılarak yapılan sebze ya da baklagil yemeklerine yağ ilave edilmemelidir. Özellikle katı yağlar, et yemeklerinde kullanılmamalıdır, etin kendi yağı ile pişmesi sağlanmalıdır.

Kurban bayramlarında özellikle hazırlanan kavurmanın içine tereyağı veya kuyruk/iç yağı eklemeden, kendi suyunda, kısık ateşte pişirme yapılmalıdır ve öğle öğününde tüketilmelidir.

Kavurma ve kırmızı et öğle öğününde tüketilmeli, akşam öğününde ise sebze, kuru baklagil gibi posa içeriği yüksek yemekler tercih edilmelidir.

Etlerin yanında rafine edilmiş pilav/makarna yerine bulgur/esmer pirinç; asitli/gazlı içecekler yerine ayran/yoğurt/cacık tüketilmesi daha sağlıklı bir tercihtir.

Uzun süreli açlıklar, kan şekeri düşürdüğü için öğünlerde aşırı miktarda besin tüketimine neden olabilir. Bu nedenle öğünler arasında 3-4 saatten fazla aç kalmamaya dikkat edilmelidir. Öğünlerde aşırı miktarda besin tüketiminin önüne geçmek için az az ve sık beslenilmeli; mümkünse ara öğün yapılmalıdır.

Sindirim için en önemli faktörlerden biri, su tüketimidir. Hazımsızlık veya kabızlık sorunu yaşamamak için kilogram başına 30 ml su içilmelidir.

Kurban Bayramında Beslenme 

Günlük (2-2.5 lt) su tüketimine dikkat edilmelidir. Bayram ziyaretlerinde fazla miktarda çay ve kahve tüketimi idrar söktürücü etkileri nedeniyle vücuttan fazlaca su kaybedilmesine neden olabilir. İçilen çay, kahve miktarı kadar su ek olarak tüketilmedilir.

Etin arkasından çay ve kahve tüketimi demirin biyoyararlılığını etkilemekte ve demir alımını azaltarak uzun vadede kansızlığa neden olmaktadır. Bu nedenle çay ve kahve et yedikten en az bir saat sonra içilmelidir.

Hamurlu ve şerbetli tatlıların glisemik indeksi yüksektir. Kan şekerini ani bir şekilde yükselterek vücuttan ani insülin salınımına yol açarlar. Yüksek insülin seviyesi ise özellikle karın bölgesi yağlanmasıyla ilişkilidir.

Bunun yanı sıra insülin seviyelerinin bu denli ani artışı, kan şekerinin birden düşmesiyle sonuçlanır. Bu nedenle de bir sonraki öğünde oluşan açlıktan dolayı farkında olmadan fazla porsiyonlarda besin tüketilebilir. Bu nedenle Bayram boyunca tatlı, çikolata tüketimine dikkat edilmeli, çevrenin ısrarcı tutumlarından ve aşırı yeme eğiliminden mümkün olduğunca uzak kalınmalıdır.

Gidilen bayram ziyaretlerde; meyve suları yerine açık çay/bitki çayları; hamur tatlıları/çikolata yerine sütlü tatlılar/meyveler tercih edilmelidir.

Son olarak; bayramlarda da yeterli ve dengeli beslenme ilkelerine uygun miktarda et tüketirken çeşitlilik yaratmak için, diğer besin grupları olan ‘süt grubu’, ‘ekmek grubu’, ‘sebze grubu’ ve ‘meyve grubu’ ile aynı öğünde birlikte tüketmeye özen gösterilmelidir.

STAJYER DİYETİSYEN EMİNE DEDELER

Bu Makaleye Bir Tepki Ver !
Like
Love
Haha
Wow
Sad
Angry
Teşekkürler "Kurban Bayramında Beslenme" Bloğa Hoşluk Kattınız !

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Belki İncelemek İstersiniz

Bunlarda Dikkatinizi Çekebilir

Editör Sizin için Seçti