Whatsapp Randevu +90 544 903 03 14
Gelişmiş
Arama
  1. Anasayfa
  2. Test Diyetleri

Test Diyetleri

  • 25 December 2019
  • 0 Beğeni
  • 31 Görüntüleme
  • 0 Yorum

Test Diyetleri

Test diyetleri çeşitli hastalıkların araştırılması için uygulanan diyetlerdir. Kliniklerde uygulanan birçok farklı test diyeti bulunmaktadır. Total fekal yağın belirlenmesi, vanil mandelik asit (VMA) testi, beyaz diyet, oral glikoz tolerans testi, gluten testi, renin testi, gilbert sendromu testi, 5-OH indol asetik asit testi, radyoloji ve kolonoskopi testleri, histamin birikimi test diyeti, hidrojen solunum testi diyeti, metionin yükleme test diyeti klinikte yaygın olarak kullanılan test diyetleri arasındadır.

Fekal Yağ Testi Diyeti

Test diyetleri 1.0

yağ malabsorbsiyonun tayini için kullanılmaktadır. Hastalara 3 gün süreyle 100 gram yağlı diyet verilir ve testin bitiminde feçesteki  (dışkı) yağ miktarı belirlenir. Feçeşteki yağ miktarı sağlıklı bireylerde 7 gramın altında iken; malabsorpsiyon sorunu olan hastalarda bu miktar artarak, steatoreye (yağlı dışkı) kadar ilerleyen sorunlar ortaya çıkabilmektedir.

FEKAL YAĞ (100 GR YAĞLI) TEST DİYETİ

Diyetin amacı: Günlük en az 100 gr yağ içeren bir diyet programı oluşturmaktır.

Diyetin özellikleri: Düşük yağlı besinlerin alımı kısıtlanarak diyete ilave tereyağı, margarin ve yağlı süt ürünleri ilave edilmektedir.

Endikasyonları: Yağ malabsorpsiyonunu araştırmak için kullanılan bir test diyettir.

Ek besin öğesi desteği gerekliliği: Gerek yoktur.

Dikkat edilmesi gereken unsurlar: Bu diyet fekal yağ toplamadan önceki 3 gün boyunca uygulanır.

Pediatrik kullanımı: Uygundur.

Diyet yağının öğünlere göre dağılımı:

Kahvaltı : ≥ 25gr  Ara:   ≥10gr  Öğle:   ≥25gr  Ara:   ≥10gr  Akşam:   ≥25gr  Ara:   ≥10gr

Gaitada gizli kan tayini için kullanılan beyaz diyet, gastrointestinal sistem boyunca oluşabilecek kanamaların belirlenmesi için uygulanmaktadır. Demir (Fe) eksikliği anemisinin olduğu tespit edilen ve nedeninin açıklanamadığı hastalarda, gastrointestinal sistemde kanama olma durumu söz konusu olabilmektedir. Bu diyet, aynı zamanda kolon kanseri tanısında da kullanılmaktadır. Beyaz diyet uygulamasında hastaya 3 gün süreyle koyu renkli ve Fe’den zengin besinler verilmez. Posalı besinler, bağırsak hareketlerini arttırarak kanamayı arttırabildiği için diyet süresince posalı besinlerin tüketimi de istenmez.

Gai̇tada Gi̇zli̇ Kan Test Di̇yeti̇

Test diyetleri 1.1

Diyetin amacı: Koyu renk ve demirden zengin besinlerin sınırlandırıldığı bir diyet programı oluşturmaktır.

Diyetin özelliği: Et ve ürünleri ile koyu renkli besinleri içermeyen bir diyettir. Posalı besinler bağırsak hareketlerini arttırdığı için kanamayı da artırabilir. Bu nedenle önerilmemektedir.

Endikasyonları: Sindirim sistemindeki gizli kanama tayini için uygulanan test diyetidir.

  • Ek besin öğesi desteği gerekliliği: Demir ve Çinko yetersizlikleri görülebilir. Zenginleştirilmiş ve protein içeriği olan bitkisel kaynaklı besinlerin bu diyette yer alması önemlidir.
  • Dikkat edilmesi gereken unsurlar: Dışkı toplanmasından 48 saat önce uygulanan diyettir.
  • Pediatrik kullanım: Uygundur.

Vanil mandelik asit (VMA) testi,  feokromasitoma hastalığının tanısında kullanılmaktadır. Feokromasitoma, adrenal medulla veya vücudun herhangi bir yerindeki kromafin dokusunun salgıladığı katekolaminlerin tümörleri olup, çoğunlukla bening özellik göstermektedir.

Vanil mandelik asit, katekolaminlerin enzimatik inaktivasyonu sonucunda oluşan ve idrarla atılan bir metabolittir. Bu katekolaminlerin metabolitinin (4-OH-3 metomandelik asit) miktarı feokromasitoma hastalığında artmaktadır. Bu diyet uygulanırken üç gün süreyle VMA’dan zengin olan besinler tüketilmez. Dördüncü günde diyet sonlandırılmadan 24 saatlik idrar toplanır. İdrardaki VMA miktarı normalde; yetişkinler için 2-9 mg/gün , çocuklar için 1-5 mg/gün düzeyindedir. Sağlıklı bireylerde idrarda normal olan VMA miktarının feokromasitoma hastalığında arttığı bilinmektedir.

Bu diyet ayrıca, nöroblastoma, ganglionöroma ve karsinoid tümörlerin değerlendirilmesinde de kullanılmaktadır. Ayrıca, bu diyet süresince hastanın ağır fiziksel aktivitede bulunması engellenmelidir.

Vani̇l Madeli̇k Asi̇t (Vma) /katekolami̇n/metanefri̇n Test Di̇yeti̇

Test Diyetleri 1.2

Diyetin amacı: Katekolaminlerden zengin besinleri içermeyen bir diyet programı oluşturmaktır.

Diyetin özellikleri: Bu diyette özellikle çay, kahve, muz, çikolata, kakao ve vanilya içeren besinlerin tüketimine izin verilmez.

  • Endikasyonları: Hipertansiyon tanısı için kullanılan bir test diyettir.
  • Ek besin öğesi desteği gerekliliği: Gerekli değildir.
  • Dikkat edilmesi gereken unsurlar: Bu diyet uygulanırken üç gün süreyle VMA’dan zengin olan besinler tüketilmez. Dördüncü günde diyet sonlandırılmadan 24 saatlik idrar toplanır.
  • Pediatrik kullanımı: Uygundur.

Klinikte kullanılan test diyetlerinden bir diğeri 5-OH- indol asetik asit (5-HIAA) test diyetidir. İdrarla 24 saatte çıkarılan 5-HIAA miktarı, serotonin sentez ve yıkımının bir ölçüsüdür. İdrarda 5-HIAA miktarının artması ve vücutta bir tümör olduğunu göstermektedir.

Diyette bir gün süreyle hastanın diyetinden bazı besinler çıkarılarak 24 saatlik idrar toplanır ve 5-HIAA düzeyine bakılır.

Bu değerin 24 saatte 25 mg’ın üzerine çıkması genellikle büyük ve metastatik tümörlerde gerçekleşmektedir. Karsinoid tümörler dışında nontropikal sprue (glütene bağlı enteropati – çölyak hastalığı), malabsorbsiyonlar, whipple hastalığı gibi durumlarda da değer yükselebilir.

Hi̇droksi̇ İndol Aseti̇kasi̇t Test Di̇yeti̇

Test Diyetleri 1.3

Diyetin amacı: 5-OH- indol asetik asit (5-HIAA) ve öncüsü olan seratonin düzeyi yüksek besinlerin elimine edildiği bir diyet programı oluşturmaktır.

Diyetin özellikleri: Bu diyette patlıcan, bakla, domates, fındık, muz, erik, üzüm, kivi, ananas, avokado ve alkol sınırlandırılmaktadır.

Endikasyonları: Bu diyet, idrarda 5-HIAA analizi ile birlikte kullanılan bir test diyetidir. Malignant karsinoid tümörleri  olan hastaların çoğunda tümör tarafından üretilen seratonine bağlı olarak artmış 5-HIAA salgısı bulunmaktadır.

Ek besin öğesi desteği gerekliliği: Gerekli değildir.

Dikkat edilmesi gereken unsurlar: Diyete idrar toplamaya başlamadan 24 saat önce başlanmalı ve 24 saatlik idrar toplanması tamamlanana kadar diyet sürdürülmelidir.

Pediatri kullanımı: Uygundur.

Oral glikoz tolerans testi diyabet tanısı koyabilmek için uygulanmaktadır. Testte klasik yöntemle açlık glikozu için serum örneği alınmasından sonra bireye 300-400 cc su içinde eritilen 75 gr glikoz içirilir. Daha sonra 30, 60, 90 ve 120.  dakikalarda serum düzeyine bakılarak glisemi düzeyi tayin edilir.

Bireyler test uygulamadan önceki 3 gün süresince kısıtlanmamış, en az 150 gr karbonhidrat içeren diyet tüketmeleri konusunda bilgilendirilmelidir.

Test süresince su dışında herhangi bir yiyecek ve içecek alınmamalıdır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) kriterlerine göre;  120.   dakikadaki kan glikozunun 140-199 mg/dL arasında olması bozulmuş glikoz toleransını göstermektedir. Açlık kan glikozunun 140 mg/dL’nin,  120.  dakikada kan glikozunun ise 200 mg/dL’nin üzerinde olması diyabet varlığına işaret etmektedir.

Oral Gli̇koz Tolerans Test Di̇yeti̇

Test Diyetleri 1.4

Diyetin amacı: Günlük en az 150 gr karbonhidrat içeren bir diyet programı oluşturmaktır.

Diyetin özellikleri: Günlük en az 12 değişim karbonhidrat sağlamaktır.

  • Endikasyonları: Bozulmuş glikoz toleransını araştırmak için kullanılan bir test diyettir.
  • Ek besin öğesi destek gerekliliği: Gerek yoktur.
  • Dikkat edilmesi gereken unsurlar: Bu diyet test öncesi 3 gün süre ile uygulanır.
  • Pediatrik kullanımı: Uygundur.

Radyoloji ve kolonoskopi test diyetleri ise; böbrek röntgeni (IVP), safra kesesi röntgeni, üst ve alt abdomen ultrasonografi, kolon tetkiki ve kolonoskopi gibi durumlardan birkaç gün önce uygulanmaktadır. Bu tetkiklerden 3 gün öncesinde az posalı/posasız diyet uygulanır.

Genellikle, hastaya ilk iki gün posasız diyet verilirken, son gün katı olmayan açık açık sıvı diyet verilir. Bu diyetin uygulanması esnasında hastanın enerji tüketiminin az olmamasına dikkat edilmelidir. Diyet uyguladığı sürece bol su tüketilmelidir.

Kolonoskopi̇ Test Di̇yeti̇

Test Diyetleri 1.5

Diyetin amacı: Kolonun temizlenmesini sağlamak için bir diyet programı oluşturmaktır.

  • Diyetin özellikleri: Genel olarak az posalı-sıvı besinler verilir. İlk iki gün posasız diyet; son gün ise açık sıvı diyeti verilir.
  • Endikasyonları: Konstipasyon ve kalın barsak poliplerinin tespitinde uygulanan bir test diyetidir.
  • Ek besin öğesi desteği gerekliliği: Gerek yoktur.
  • Dikkat edilmesi gereken unsurlar: Testin uygulanacağı günden 3 gün önce diyete başlanır.
  • Pediatrik kullanımı: Uygundur.

Safra Kesesi̇ Röntgen Çeki̇mi̇ Test Di̇yeti̇

Test Diyetleri 1.5

Diyetin amacı: Safra kesesi hastalıklarında uygulanması sağlanacak bir diyet programı oluşturmaktır.

Diyetin özellikleri: Testten 24 saat önce uygulanır. Gece yarısına kadar su ve meyve suyu alınabilir. Daha sonra röntgen çekimi bitinceye kadar hiçbir şey yenilmemeli ve içilmemelidir.

  • Endikasyonları: Kolesistit, safra kesesi taşı ve safra kesesi hastalıkları durumunda uygulanan bir test diyettir.
  • Ek besin öğesi desteği gerekliliği: Gerek yoktur.
  • Dikkat edilmesi gereken unsurlar: Testten önceki gün uygulanır.
  • Pediatrik kullanımı: Uygundur.

Gilbert sendromu test diyetinde, hastaya 3-4 gün boyunda çok düşük enerjili diyet verilerek kan bilirubin düzeyine bakılır. Gilbert sendromu, kronik hiperbilirubinemi ile seyreden ve nadir görülen bir metabolik bozukluktur. Sendrom doğuştan mevcut olsa da, genellikle bilirubin üretiminin arttığı ergenlik dönemine dek teşhis edilemez. Kan bilirubin seviyesi günlük alınan enerji ile ilişkilidir.

Çok düşük enerji içeren diyet tüketimi ile kan bilirubin seviyesi artmaktadır. 3-4 gün süreyle yaklaşık 400 kkal/gün düzeyinde enerji içeren diyet tüketimi bu sendromun teşhisinde yardımcı bir test olarak kullanılmaktadır.

Gi̇lbert Sendromu Test Di̇yeti̇

Test Diyetleri 1.6

Diyetin amacı: 1-2 gün boyunca çok düşük enerji içeren bir diyet (300-400 kkal) uygulanarak bireyin kan bilirubin düzeyinin belirlenmesi amacıyla yapılmaktadır.

Diyetin özellikleri: Gilbert sendromu kronik hiperbilirubinemi ile seyreden bir hastalıktır. Çok düşük enerjili diyet tüketimi ile kan bilirubin düzeyi artmaktadır.

Endikasyonları: Gilbert sendromu tanısı için kullanılan bir test diyetidir.

Ek besin öğesi gerekliliği: Uygulanan diyet çok düşük enerji içeren bir diyettir; ancak uzun süre uygulanmadığı için ek besin öğesi desteği gerekli olmamaktadır. Önlem olarak da, bireyin kan bulguları takip edilmedilir.

Pediatri kullanımı: Uygun değildir.

Histamin birikim test diyeti,  üriner histamin / metil histamin düzeyini belirlemek için uygulanmaktadır. Histidinin dekarboksilasyonu ile meydana gelen histamin önemli biyolojik ve farmakolojik etkileri bulunan bir biyolojik amindir. Histaminin alerjenik reaksiyonlarda ve hastalıklarda majör mediatör olduğu bilinmektedir. Üriner histamin metabolitleri olan 1-metil histamin ve 1-metil imidazol asetik asit düzeyleri, histamin döngüsü arttığında artmaktadır ve bu durum çoğunlukla mast hücrelerin ve bazofillerin proliferasyonu ile ilişkilendirilmektedir.

1-metil imidazol asetik asit günümüzde analiz edilmemektedir; fakat 1-metil histamin seviyelerinin alerji durumu ve benzeri hastalıkların tanısında kullanılabileceği bilinmektedir. Üriner histamin düzeyinin   < 0.8 μmol/gün; üriner 1-metil histamin düzeyinin ise < 1.5 μmol/gün olması istenmektedir. Histamin birikimi test diyetinde düşük düzeyde histamin alımını sağlamak amaçlanır. Diyete idrar toplamadan 24 saat önce başlanmalı ve idrar toplanan 24 saat boyunca devam edilmelidir.

Hi̇stami̇n Bi̇ri̇ki̇mi̇ Test Di̇yeti̇

Test Diyetleri 1.7

Diyetin amacı: Düşük düzeyde histamin içeren bir diyet programı oluşturmaktır.

Diyetin özelliği: Peynir, çikolata, şarap, maya ekstraktı, balık ürünleri, bazı sebze ve meyvelerden kısıtlı diyettir.

  • Endikasyonu: Üriner histamin / metil histamin düzeyini belirlemek için uygulanan bir test diyetidir.
  • Ek besin öğesi desteği gerekliliği: Gerekli değildir.
  • Dikkat edilmesi gereken unsurlar: Tüm et yemekleri taze hazırlanmalıdır. Eski / kurutulmuş / tütsülenmiş etler amin düzeylerini arttırmaktadır.
  • Pediatrik kullanımı: Uygundur.

Hidrojen solunum testi, laktoz intoleransın teşhisinde uygulanmaktadır. Laktoz intoleransı, ince barsak hücrelerinin doğal olarak ürettiği laktaz enziminin eksikliği sonucu ortaya çıkmakta; çoğunlukla bulantı, karında kramp şeklinde ağrılar, şişkinlik, gaz ve ishal ile seyretmektedir. Teşhisi için laktoz intolerans testi ve hidrojen solunum testi önerilmektedir. Ancak, laktoz intolerans testi pratikte çok sık uygulanan bir yöntem değildir. Hidrojen solunum testi ile nefesteki hidrojen miktarı ölçülmektedir.

Normalde nefeste hidrojen tespit edilmez; fakat sindirilmemiş laktaz kolondaki bakteriler tarafından çeşitli gazların oluşumuna neden olmaktadır. Hidrojen de bu gazlardan birisidir. Bu testten iki hafta öncesinde antibiyotik kullanımı mevcut ise kesilmelidir. Testten bir gün öncesinde yavaş sindirilen yüksek posalı besinlerden kaçınılmalı ve testten 12 saat öncesinde besin alımı durdurulmalıdır. Test 2-4 saat sürmektedir ve test süresince yiyecek ve içecek tüketimi engellenmelidir.

Hi̇drojen Solunum Test Di̇yeti̇

Test Diyetleri 1.8

Diyetin amacı: Düşük düzeyde karbonhidrat  ve posa içeren bir diyet programı oluşmaktadır.

  • Diyetin özelliği: Tahıllar, süt ürünleri, sebze ve meyveleri içermeyen bir diyettir.
  • Endikasyonu: Laktoz intoleransı ve bakteriyal yük tespiti için kullanılan bir diyettir.
  • Ek besin öğesi desteği gerekliliği: Yeterli ve dengeli beslenme programına uygun değildir.
  • Dikkat edilmesi gereken unsurlar: Testten önce 12 saat süresince uygulanan bir test diyettir.
  • Pediatrik kullanım: Uygundur.

Fenfluramin ve klonidin test diyeti, fenfluramin ve klonidin çalışmaları için  uygulanmaktadır. Fenfluramin, psikiyatri otistik bozukluğun tedavisinde kullanılan bir farmakolojik ajandır. Klonidin ise analjezik, sedatif ve sempatik inhibitör etkileri olan bir antihipertansif ajandır. Fenfluramin ve klonidin test diyetinde düşük düzeyde amin ve indol içeren diyet sağlamak amaçlanmaktadır.

Fenflurami̇n Ve Kloni̇di̇n Test Di̇yeti̇

Test Diyetleri 1.9

Diyetin amacı: Düşük düzeyde amin ve indol içeren bir diyet programı oluşturmaktadır.

Diyetin özelliği: Peynir, çikolata, şarap, vanilya aromalı sütler, maya ekstraktı, balık ürünleri ve bazı meyveleri içermeyen bir diyettir.

  • Endikasyonu: Fenfluramin ve klonidin çalışması için uygulanan test diyettir.
  • Ek besin öğesi desteği gerekliliği: Gerekli değildir.
  • Dikkat edilmesi gereken unsurlar: Testten önce 2 gün süresince uygulanan bir test diyetidir.
  • Pediatrik kullanım: Uygundur.

Metionin yükleme testi, homositeinin metabolik yollarını yansıtmaktadır. Bu test, latent veya maskelenmiş homosistein metabolizması sırasında oluşan bir ara moleküldür. Testte metionin 0.1 g/kg düzeyinde verildikten 6 saat sonra plazma homosistein seviyesi ölçülür. Hiperhomosisteinemi tanısı koyabilmek için homosistein açlık düzeyinin 15 μmol/L’den veya metionin yükleme test diyetinde standart miktarda metionin içeren bir diyet sağlamak amaçlanır. Diyet, test günü sadece öğle yemeğinde uygulanmaktadır.

Meti̇oni̇n Yükleme Test Di̇yeti̇

Test Diyetleri 2.0

Diyetin amacı: Standart miktarda metionin içeren bir diyet programı oluşturmaktır.

Diyetin özelliği: Öğle yemeğinde sadece 100 gr sade tavuk eti, 1 porsiyon mayonez içerin 4 ince dilim beyaz ekmek / 2 adet beyaz ekmekli ( 100 gr ) sandviçten oluşan diyettir.

Endikasyonu: Test günü sadece öğle yemeğinde uygulanan bir test diyetidir. Diğer öğünler normal olarak tüketilmektedir.

Ek besin öğesi desteği gerekliliği: Gerekli değildir.

Dikkat edilmesi gereken unsurlar:  –

Pediatrik kullanım: Uygundur.

 

Son olarak da, jelatin içermeyen test diyeti paget hastalığının teşhisinde kullanılmaktadır. Paget hastalığı kemik ağrısı, deformitesi, patolojik kırıklar, nörolojik bozukluklar ve osteosarkomun artmış insidansı ile karakterize bir hastalıktır. Paget hastalğında, idrar hidroksiprolin düzeyi kemik yıkımını gösteren parametreler arasındadır. Hidroksiprolin bakılmadan önce hastaya jelatinden fakir diyet uygulanmalıdır. Diyet uygulamaya testten 3 gün önce başlanmalıdır.

Jelati̇n İçermeyen Test Di̇yeti̇

Test Diyetleri 2.1

Diyetin amacı: Jelatin içermeyen bir diyet programı oluşturmaktır.

Diyetin özelliği: Kırmızı et, kümes hayvanları, balık ve jelatin içeren içecek ve yiyecekleri içermeyen katı bir test diyetidir.

Endikasyonu: Pegat hastalığı teşhisinde ve hidroksiprolin analiz çalışmalarında kullanılan bir test diyetidir.

Ek besin öğresi desteği gerekliliği: Uygun besin seçimi, özellikle demir ve çinko ile zenginleştirilmiş ürünlerin eklenmesiyle yeterli ve dengeli beslenme sağlanmaktadır.

Pediatrik kullanım: Uygundur.

 

STJ. DYT. AYŞEN TÜTÜNCÜ

T.C. İSTANBUL YENİ YÜZYIL ÜNİVERSİTESİ

 

 

  • Paylaş:

Yorumunuzu Bırakın